Voeding · afkolven
Kolven: welke kolf past bij jouw situatie?
Af en toe een flesje voor de oppas is iets heel anders dan de melkproductie op gang brengen voor een baby op de couveuse. Deze pagina zet de soorten kolven eerlijk naast elkaar, legt de schildmaat uit, en vertelt hoe huren werkt en wat je rechten op het werk zijn.
Waarom en wanneer kolven?
- Weer aan het werk. Je kolft op het werk en bewaart de melk voor de volgende dag(en).
- Een voorraad opbouwen, zodat je partner of de oppas een voeding kan geven.
- De melkproductie op gang brengen of op peil houden als je baby (nog) niet zelf aan de borst drinkt, bijvoorbeeld bij een te vroeg geboren baby of een opname op de couveuse. Dan kolf je ongeveer even vaak als een baby drinkt, zo'n 8 keer per etmaal.
- Verlichting bij stuwing of het afvoeren van melk als je een voeding overslaat.
Hoe vaak en hoe lang je het best kolft verschilt per situatie; een lactatiekundige, je kraamverzorgende of het consultatiebureau kan je daarbij persoonlijk adviseren.
Soorten kolven, eerlijk vergeleken
| Soort | Voordelen | Nadelen | Past bij |
|---|---|---|---|
| Handkolf | Goedkoop, licht, stil, geen stroom nodig. | Handwerk kost kracht en tijd; niet geschikt om vaak per dag te kolven. | Af en toe een flesje, onderweg, als reserve. |
| Enkel elektrisch | Betaalbaar, minder werk dan een handkolf. | Eén borst tegelijk, dus dubbel zo lang bezig; per sessie meestal minder opbrengst dan dubbel kolven. | Regelmatig kolven, één of enkele keren per dag. |
| Dubbel elektrisch | Beide borsten tegelijk: sneller klaar en gemiddeld meer melk per sessie (zie hieronder). | Duurder; je hebt beide handen nodig of een kolf-bh. | Vaak kolven, bijvoorbeeld voor werk of voorraad. |
| Draagbaar, in de bh | Handsfree en draadloos; je kunt doorwerken of voor andere kinderen zorgen. | Vaak minder krachtig dan een goede dubbele kolf op netstroom; passen luistert nauw; accu moet opgeladen zijn. | Kolven tussen de bedrijven door, op het werk of onderweg. |
| Ziekenhuiskolf (huren) | Krachtig en instelbaar; gemaakt om de productie volledig op te bouwen en intensief te gebruiken. | Te groot en te duur om te kopen; je huurt hem en koopt een eigen afkolfset. | Op gang brengen van de productie, prematuur of couveuse, intensief kolven. |
Over dubbel kolven: volgens onderzoek dat fabrikant Medela aanhaalt levert beide borsten tegelijk kolven in 15 minuten gemiddeld zo'n 18 procent meer melk op dan één voor één, en stijgt het melkhormoon prolactine er sterker door. Het is in elk geval de snelste manier: je kolft beide borsten in de tijd van één.
Tweefasen-ritme: de meeste elektrische kolven bootsen het drinken van een baby na. Ze beginnen met een snel, licht ritme dat de toeschietreflex opwekt (stimulatiefase) en schakelen daarna over op een langzamer, dieper ritme waarmee de melk stroomt (afkolffase).
De schildmaat: klein detail, groot verschil
Het borstschild (de trechter op je borst, ook wel flens) bestaat in verschillende maten, uitgedrukt in millimeters. Een verkeerde maat doet pijn, beschadigt de tepel en kost melkopbrengst. Zo bepaal je je maat:
- Meet de doorsnede van alleen je tepel (zonder tepelhof) in millimeters.
- Tel daar enkele millimeters bij op; Medela adviseert bijvoorbeeld ongeveer 4 mm. De juiste marge verschilt per merk, kijk dus in de maattabel van jouw kolf.
- Bij het kolven hoort je tepel vrij in de schacht te bewegen, zonder dat er veel tepelhof mee naar binnen wordt getrokken en zonder pijn.
Je twee borsten kunnen een verschillende maat nodig hebben, en de maat kan in de loop van de tijd veranderen. Doet kolven pijn, vraag dan een lactatiekundige om mee te kijken.
Kopen of huren?
Kopen is logisch als je langere tijd regelmatig gaat kolven, bijvoorbeeld voor werk. Huren is logisch als je tijdelijk een krachtige kolf nodig hebt, vooral een ziekenhuiskolf om de productie op gang te brengen.
Ziekenhuiskolven huur je onder meer via MYPUMP: onbemande kluisjes bij ruim 35 ziekenhuizen en geboortecentra in Nederland, meestal dag en nacht toegankelijk. Je reserveert en betaalt online, haalt de kolf uit het kluisje en koopt er een eigen afkolfset bij (het deel dat met de melk in aanraking komt). MYPUMP verhuurt de Medela Symphony en op een aantal locaties de Ardo Carum. Ook lactatiekundigenpraktijken en (thuis)zorgwinkels verhuren ziekenhuiskolven.
Vergoeding: uit de basisverzekering wordt een borstkolf niet vergoed. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden wel (een deel van) de huur of aanschaf, vaak tot een vast bedrag; de voorwaarden verschillen per verzekeraar en per pakket. Vraag het dus na bij je zorgverzekeraar voordat je koopt of huurt.
Merken op de Nederlandse markt
Een feitelijk overzicht, in alfabetische volgorde. Deze site is onafhankelijk, niet gesponsord en doet geen "beste koop"-uitspraken; welke kolf past hangt af van hoe vaak je kolft en van je eigen lichaam.
- Ardo: Zwitsers merk; elektrische kolven zoals de Calypso en de ziekenhuiskolf Carum (huur).
- Elvie: bekend van draagbare, draadloze kolven die volledig in de bh passen.
- Lansinoh: hand- en elektrische kolven en veel kolf-toebehoren (zakjes, compressen).
- Medela: breed aanbod, van handkolf tot de dubbel elektrische Swing Maxi en de draagbare Freestyle; de ziekenhuiskolf Symphony is het bekendste huurmodel.
- Momcozy: budgetvriendelijke draagbare in-bh-kolven.
- Philips Avent: hand- en elektrische kolven, sluit aan op de eigen flessenlijn.
- Vulpes Goods: Nederlands verkocht merk draagbare, draadloze in-bh-kolven in verschillende uitvoeringen.
- Youha: draagbare en elektrische kolven in het middensegment.
Kolfrecht op het werk
Werk je in loondienst, dan heb je op grond van de Arbeidstijdenwet tot je kind 9 maanden oud is het recht om onder werktijd te kolven of borstvoeding te geven. Dat mag zo vaak en zo lang als nodig is, samen tot een kwart van je werktijd per dienst, en die tijd wordt gewoon doorbetaald. Je werkgever moet bovendien zorgen voor een geschikte, af te sluiten ruimte om te kolven (een wc is dat niet). Overleg de momenten met je werkgever, maar het recht zelf is niet iets waar je toestemming voor hoeft te vragen.
Verder lezen
Gekolfde melk goed bewaren, invriezen en ontdooien: zie melk bewaren. Alles over borst- en flesvoeding in de kraamweek staat bij voeding.
Bronnen: Arboportaal (ministerie van SZW), Borstvoeding en kolven · Deverloskundige.nl (KNOV), Borstvoeding en kolven tijdens werk · MYPUMP, borstkolfverhuur · Medela, Dubbel kolven · Medela, Borstschildmaat bepalen · Zilveren Kruis, vergoeding borstkolf (voorbeeld verzekeraar)
Deze pagina is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Vragen over kolven, aanleggen of melkproductie? Overleg met je kraamverzorgende, verloskundige (tot en met dag 10), een lactatiekundige of het consultatiebureau.