Voeding · afkolven
Afgekolfde moedermelk bewaren
Afgekolfde melk is kostbaar; je wilt er geen druppel van weggooien, maar ook niets bewaren dat niet meer goed is. Op deze pagina staan de Nederlandse bewaartijden op een rij, plus hoe je veilig invriest, ontdooit en opwarmt.
Bewaartijden in het kort
Nederlandse bronnen verschillen onderling iets in de maximale tijden. In de tabel hieronder staat steeds de veilige, strengste variant; de spreiding staat erbij. Twijfel je, houd dan de kortste tijd aan.
| Waar | Hoe lang |
|---|---|
| Kamertemperatuur (tot ± 20 graden) | Liefst meteen de koelkast in. Moet dat niet lukken: gebruik de melk binnen 6 uur (bronnen noemen 6 tot 10 uur; op warme dagen korter). |
| Koelkast (4 graden of kouder, achterin) | 3 dagen volgens het Voedingscentrum; andere Nederlandse bronnen noemen tot 5 dagen. Nooit in de deur bewaren. |
| Vriesvak van de koelkast (1 of 2 sterren) | Maximaal 2 weken. |
| Vriezer (-18 graden of kouder, 3 of 4 sterren) | 6 maanden volgens het Voedingscentrum; sommige bronnen noemen tot 12 maanden bij een constante temperatuur. |
| Koeltas met koelelementen | Alleen voor vervoer. Zet de melk thuis of op het werk meteen in de koelkast of vriezer. |
| Ontdooide melk, in de koelkast | Binnen 24 uur gebruiken. |
| Ontdooide melk, buiten de koelkast | Binnen 1 uur gebruiken. |
| Opgewarmde of aangeboden melk | Binnen 1 uur gebruiken; wat de baby overlaat gooi je weg. |
| Opnieuw invriezen | Nooit. Eenmaal ontdooide melk vries je niet opnieuw in. |
Invriezen, stap voor stap
- Was je handen en gebruik schone flesjes, kunststof bakjes of speciale moedermelkzakjes.
- Kies kleine porties, ongeveer 50 tot 120 ml. Kleine porties ontdooien sneller en je gooit minder weg als de baby niet alles drinkt.
- Vul niet tot de rand; melk zet uit bij het invriezen.
- Vries zakjes plat in. Platte zakjes ontdooien sneller en stapelen makkelijker in de vriezer.
- Zet datum en tijd op elke portie, dan gebruik je altijd de oudste melk eerst.
- Vries gekoelde melk binnen 24 uur in en leg de porties achterin de vriezer, niet in de deur.
Wil je verse melk toevoegen aan al gekoelde melk? Laat de verse melk dan eerst in de koelkast afkoelen; voeg pas samen als beide porties even koud zijn.
Ontdooien en opwarmen
Ontdooien doe je het liefst langzaam in de koelkast. Sneller nodig? Houd de verpakking onder stromend water dat je van koud geleidelijk lauwwarm laat worden.
Opwarmen doe je tot lichaamstemperatuur: au bain-marie (in een kom of pan met warm water), onder de warme kraan of in een flessenwarmer op een lage stand. Warm alleen de hoeveelheid voor één voeding op.
Niet in de magnetron. Een magnetron verwarmt ongelijkmatig, waardoor hete plekken in de melk kunnen ontstaan, en door de hitte gaan antistoffen verloren.
Twee dingen die er gek uitzien maar normaal zijn:
- Het vet drijft bovenop. Moedermelk is geen fabrieksproduct; het vet scheidt vanzelf. Zwenk de fles rustig rond zodat het vet weer mengt. Niet hard schudden.
- Ontdooide melk ruikt soms afwijkend, wat zepig of metalig. Dat komt door het enzym lipase en betekent niet dat de melk bedorven is. De meeste baby's drinken de melk gewoon.
Veelgemaakte fouten
- Melk in de koelkastdeur bewaren. Daar schommelt de temperatuur het meest; achterin blijft de melk het best gekoeld.
- Opwarmen in de magnetron, zie hierboven.
- Restjes bewaren voor de volgende voeding. Wat de baby heeft overgelaten gooi je weg; er zit speeksel in de melk.
- Ontdooide melk opnieuw invriezen. Dat is nooit veilig.
- Geen datum op de porties zetten, waardoor je niet meer weet wat de oudste melk is.
- Te grote porties invriezen, waardoor je meer weggooit dan nodig.
Hygiëne rond kolven en bewaren
Was altijd eerst je handen met water en zeep. Haal de kolfset na elk gebruik uit elkaar en was alle onderdelen die met melk in aanraking komen af met heet water en afwasmiddel (of in de vaatwasser als de fabrikant dat toestaat); laat alles aan de lucht drogen op een schone doek. Volg voor het eerste gebruik en voor eventueel uitkoken de gebruiksaanwijzing van je kolf. Gebruik schone, goed afsluitbare flesjes, bakjes of speciale moedermelkzakjes.
Wanneer gooi je melk weg?
- Als de bewaartijd uit de tabel voorbij is.
- Restjes die de baby heeft overgelaten, een uur na het aanbieden.
- Melk die zuur ruikt of smaakt (anders dan de normale, wat zepige lipasegeur van ontdooide melk).
- Bij twijfel: weggooien. Zonde, maar veiliger.
Meer weten over kolven zelf, soorten kolven en huren? Zie kolven. Alles over borst- en flesvoeding staat bij voeding; hoeveel ml je baby ongeveer nodig heeft reken je uit met de voedingscalculator.
Bronnen: Voedingscentrum, Borstvoeding bewaren en ontdooien · La Leche League Nederland, Bewaren van moedermelk · Kenniscentrum Borstvoeding, Bewaren van moedermelk · Radboudumc, Bewaren, ontdooien en opwarmen van moedermelk
Deze pagina is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Twijfel je over voeding of drinken, overleg dan met je kraamverzorgende, verloskundige (tot en met dag 10), lactatiekundige of het consultatiebureau; bij nood 112.