Kraamzorg: hoe het werkt

Wat kraamzorg is en wat de kraamverzorgende doet

Kraamzorg is zorg aan huis in de eerste acht tot tien dagen na de bevalling, gegeven door een opgeleide kraamverzorgende. Zij werkt samen met je verloskundige, die in de kraamweek medisch eindverantwoordelijk blijft. De kraamverzorgende heeft grofweg drie taken:

• Controleren: dagelijks de temperatuur van de baby, het drinken, de kleur van de huid (geel zien), het navelstompje en bij jou het bloedverlies, eventuele hechtingen en hoe je je voelt. Valt iets op, dan schakelt ze de verloskundige in.
• Voordoen en aanleren: baden, verschonen, temperaturen, veilig slapen, een kruik veilig gebruiken en hulp bij borstvoeding of flesvoeding. Het principe is: eerst voordoen, dan samen doen, dan doe je het zelf.
• Rust bewaken en ontzorgen: lichte huishoudelijke taken, zorgen dat jij herstelt, en bezoek in goede banen leiden.

Juist die combinatie van een klinisch oog en praktische steun maakt kraamzorg zo waardevol; het is dan ook standaardzorg in Nederland, geen luxe.

Aanvragen: doe het zo vroeg mogelijk

Je regelt kraamzorg zelf, rechtstreeks bij een kraamzorgorganisatie. Zo werkt het:

• Meld je vroeg aan, het liefst vóór de 16e week van je zwangerschap. Door het tekort raken organisaties in veel regio's snel vol; wie laat aanmeldt, loopt meer risico op minder uren of een organisatie verder weg. Aanmelden zodra de zwangerschap bevestigd is, mag ook gewoon.
• Kies een organisatie die een contract heeft met jouw zorgverzekeraar; dat voorkomt bijbetalen bovenop de eigen bijdrage. Je verzekeraar heeft hiervoor een overzicht, en je verloskundige kent de organisaties in de buurt.
• Rond week 30 volgt een intake (telefonisch of aan huis). Daarin bespreek je jullie situatie en wordt een eerste inschatting van de uren gemaakt.
• Na de bevalling bel jij of je partner de kraamzorgorganisatie, en start de zorg.

Verhuis je, of verandert er iets in je situatie? Geef het door; de indicatie kan daarop worden aangepast.

Hoeveel uur krijg je? Het Landelijk Indicatieprotocol

Het aantal uren kraamzorg wordt bepaald met het Landelijk Indicatieprotocol Kraamzorg (LIP), dat alle organisaties en verzekeraars gebruiken. De hoofdlijnen:

• Volgens dit protocol heb je recht op minimaal 24 uur en maximaal 80 uur kraamzorg.
• Het basispakket is 49 uur bij borstvoeding en 45 uur bij flesvoeding, normaal verdeeld over de eerste 8 dagen. Sinds 1 januari 2024 mag een deel van de uren, in overleg met de kraamzorgorganisatie en je verloskundige, ook later worden ingezet, tot 6 weken na de bevalling; het totaal aantal uren wordt daar niet meer van.
• De indicatie wordt op meerdere momenten bekeken: bij de intake, direct na de bevalling en tijdens de kraamweek. Meer uren zijn mogelijk bij bijvoorbeeld een keizersnede, een moeizame start van de borstvoeding of medische bijzonderheden; het kan ook minder zijn.

Belangrijk om te weten: de indicatie is niet in beton gegoten. Gaat het thuis niet goed (voeding komt niet op gang, je herstelt slecht, je voelt je overbelast), dan kan de kraamverzorgende of je verloskundige om een herindicatie vragen en kunnen er uren bij komen. Vraag er zelf actief om als je het nodig hebt.

Wat kost kraamzorg? (2026)

Kraamzorg zit in de basisverzekering, dus iedere verzekerde heeft er recht op. Je betaalt wel een wettelijke eigen bijdrage:

• In 2026 is de eigen bijdrage 5,70 euro per uur kraamzorg thuis. Bij het minimum van 24 uur is dat 136,80 euro; bij het basispakket van 49 uur ongeveer 279 euro.
• Kraamzorg valt niet onder het eigen risico.
• Veel aanvullende verzekeringen vergoeden de eigen bijdrage geheel of gedeeltelijk; check je polis, en let hierop als je vóór de jaarwisseling nog kunt overstappen.
• Voor de assistentie bij de bevalling zelf betaal je geen eigen bijdrage. Beval je poliklinisch of in een geboortecentrum zonder medische noodzaak, dan geldt daarvoor wel een aparte eigen bijdrage; je verzekeraar kan precies vertellen wat dat in jouw geval kost.

Twijfel je over de kosten of kom je er financieel niet uit? Bespreek het met je verzekeraar of verloskundige; kraamzorg overslaan om geld te besparen is vrijwel nooit een goed idee.

Eerlijk over het tekort: waarom er minder uren zijn

Er is in Nederland al enkele jaren een tekort aan kraamverzorgenden. De oorzaken zijn dezelfde als elders in de zorg: te weinig nieuwe instroom in het vak, vergrijzing van de beroepsgroep, uitstroom door de zwaarte van het werk en de onregelmatige tijden, en pieken in het aantal bevallingen die moeilijk te plannen zijn. Het tekort verschilt sterk per regio en per seizoen; rond vakantieperiodes is het vaak het krapst.

Wat betekent dat in de praktijk?

• Sommige gezinnen krijgen minder uren dan het basispakket, bijvoorbeeld enkele uren per dag in plaats van dagdelen.
• Organisaties kunnen een aanmeldstop hebben of alleen gezinnen verder weg nog plaatsen.
• De uren die er zijn, worden geprioriteerd: controles van moeder en kind en hulp bij de voeding gaan voor, huishoudelijke taken schieten er als eerste bij in.

Goed om te weten: ook met minder kraamzorg sta je er niet alleen voor. Je verloskundige blijft in de kraamweek eindverantwoordelijk en komt langs of is bereikbaar, en daarna neemt de jeugdgezondheidszorg (het consultatiebureau) het over.

Krijg je te weinig uren? Dit kun je doen

Kom je onder de uren uit die je nodig hebt, of dreigt dat, dan heb je opties:

• Bel je kraamzorgorganisatie en vraag expliciet naar de mogelijkheden: een wachtlijstplek voor extra uren, uren later in de kraamtijd inzetten, of overdracht aan een organisatie die wel ruimte heeft.
• Schakel je verloskundige in. Zij kan een medische noodzaak onderbouwen en om herindicatie of extra uren vragen; dat weegt zwaar.
• Bel je zorgverzekeraar (afdeling zorgbemiddeling). De verzekeraar heeft een zorgplicht en kan bemiddelen naar een andere gecontracteerde organisatie.
• Minimum: het Landelijk Indicatieprotocol gaat uit van minimaal 24 uur kraamzorg. Krijg je structureel minder aangeboden zonder goede reden, benoem dat dan bij organisatie én verzekeraar.
• Klacht indienen kan bij de kraamzorgorganisatie zelf en daarna bij hun onafhankelijke klachteninstantie; je verzekeraar wil dit soort signalen ook horen.
• Particulier bijkopen van uren is bij sommige organisaties mogelijk, maar bij een personeelstekort lang niet altijd, en je betaalt het volledige tarief zelf. Vraag ernaar bij de intake.

En bereid je voor: activeer je netwerk en verdeel taken vast vóór de bevalling. Hoe je dat aanpakt, lees je in de sectie over voorbereiden op een kraamweek met weinig zorg.